فیلتر روغن چیست؟

فیلترهای روغن

با توجه به آلودگی هایی که حین کار در روغن ها بوجود می آید و منابع آلوده کننده روغن، و از طرفی حساسیت بسیار بالای سیستم روغنکاری موتور ، نیاز به فیلتر مناسب جهت جداسازی ذرات و تصفیه روغن ضروری است.
این فیلترها نباید افزودنی های مفید روغن را تجزیه و جداسازی کنند. همچنین باید د ربرابر حل شدن در روغن داغ مقاوم باشند. بدین منظور مواد و قطعات به کار رفته درفیلتر ها شامل واشرهای لاستیکی و چسب ها، باید به طور دقیق مورد آزمون قرار گیرند.این آزمون ها طبق استانداردهای مربوطه (استانداردهای بین المللی مانند JIS ژاپن و یا استانداردهای ملی)  در ابتدای ورود مواد و قطعات از خارج سازمان ، در آزمایشگاه مجهز شرکت بهران فیلتر بطور کامل انجام شده و پس از پاس نمودن تست ها، اجازه ورود به انبار و استفاده در فیلتر ها صادر می شود.

دسته بندی فیلتر های روغن

فیلتر های روغن به دو دسته اصلی المنتی (کارتریجی) و پیچی تقسیم می شوند. همچنین یک دسته بندی نیز می تواند بر اساس نوع روغن باشدکه شامل : روغن موتور خودرو، روغن های هیدرولیک و روغن دنده خوااهد بود . جهت اطمینان  از تصفیه کامل تر و مطلوب تر ، فیلتر های روغن میتوانند بصورت ترکیبی ( اولیه و ثانویه) نیز استفاده  شوند . در مواقعی که محفظه ای جهت نصب فیلتر ( بصورت تجهیزات جانبی یا اصلی) روی موتور خودرو در نظر گرفته شود ، برای تصفیه روغن از یک فیلتر کارتریجی ( المنتی ) استفاده می شود اما چنانچه محفظه مذکور روی خودرو نباشد از فیلتر پیچی استفاده می شود که در این فیلتر ها المنت ( کارتریج ) در داخل یک محفظه ( پوسته فیلتر) قرار دارد.

اجزای خاص فیلتر های روغن

 

در یک فیلتر روغن علاوه بر قطعات معمول فیلتر ها ، عمدتا و بسته به نیاز ، سوپاپ اطمینان و سوپاپ مانع برگشت روغن وجود دارد که در ذیل شرح داده می شود.

نقش سوپاپ اطمینان

در فیلتر های روغن ( پیچی یا المنتی ) در مواقعی که سوپاپ اطمینان روی موتور خودرو نباشد . لازم است یک مسیر کنار گذار (By Pass ) به عنوان سوپاپ اطمینان در المنت فیلتر در نظر گرفنه  می شود . این سوپاپ در مواقعی که فشار روغن ورودی فیلتر از حد معینی بالاتر رود ، باز شده و مقداری از روغن را به موتور می رساند. زمانی که کاغذ المنت کاملا کثیف و بسته شود و یا مواقعی که ویسکوزیته ی روغن خیلی بالا باشد( خیلی سرد بودن روغن) ، روغن نمیتواند به راحتی از کاغذ عبور کرده و لذا افت فشار در قسمت خروجی زیاد شده و برای جلوگیری از آسیب دیدگی قطعات متحرک بر اثر نرسیدن روغن به آنها این سوپاپ عمل می نماید.
حد باز شدن سوپاپ اطمینان به طراحی موتور مربوط بوده که توسط سفارش دهنده و مشتری فیلتر تعیین می گردد، در غیر اینصورت مطابق با استاندارد ملی فیلتر های روغن تنظیم میگردد.

نقش سوپاپ مانع برگشت

در مواقعی که فیلتر  از بالا بصورت عمودی یا مورب و یا افقی بسته شود،هنگام خاموشی موتور ، روغن از فیلتر به سمت کارتل تخلیه می شود. در استارت های بعدی موتور ، مدت زمانی ( چند ثانیه) طول می کشد تا مسیر ها و داخل فیلتر از روغن پر شده و نهایتا روغن به قطعات متحرک برسد . طبق تحقیقات سازندگان خودرو مشخص شده 80% استهلاک موتور در هنگام استارت ( در شرایطی که موتورحداقل 12 ساعت خاموش بوده) اتفاق می افتد و این به دلیل خشک کار کردن قطعات متحرک است لذا لازم به ذکر است تدابیری اندیشیده شود تا این زمان به حداقل برسد.
بدین منظور از سوپاپ مانع برگشت روغن در فیلتر (و یاروی موتور خودرو) استفاده می شود.
حد اکثر میزان مجاز روغن برگشتی  از فیلتر توسط مشتری مشخص می شود. در غیر این صورت نتایج تست آزمایشگاهی فیلتر باید مطابق استاندارد ملی فیلتر های روغن باشد.
 

 مشخصات فیلتر روغن ایده آل

مهمترین وظیفه تصفیه و جداساری ذرات و ناخالصی ها می باشد. معمولا ذرات با قطر 5 تا 40 میکرون ( میکرومتر) که در روغن در حال حرکت بصورت معلق می مانند، بیشترین صدمات را به موتور و قظعات در حال حرکت وارد می کنند.
 ذرات با قطر های بزرگتر به جهت سنگینی عمدتاً در ته ظرف روغن ( کارتل) رسوب می کنند . قابل ذکر است ذرات با قطر های کوچکتر از 5 میکرون نیز در صورتی که از تراکم و تجمع بالایی بر خوردارد باشند می توانند به قطعات موتور آسیب وارد کنند. لذا یک فیلتر مرغوب و کارامد باید توانایی جذب  این ذرات را با راندمان بالاو ایجاد حداقل افت فشار،داشته باشد.
طبق استاندارد ملی ایران( استانداردشماره 2525 ) ، برای فیلتر های روغن لازم است:
  • افت فشار یک فیلتر روغن در دبی اسمی آن در محدوده ی مجاز باشد.
  • فشار باز شدن سوپاپ اطمینان در محدوده مجاز باشد.
  • آزمون ارایی جداسازی را پاس نماید.
  • ازمون حباب دهی برای عامل صافی را پاس نماید
  • عامل صافی باید در برابر فشار تفاضلی مقاوم بوده و هیچگونه علائم خرابی در آن مشاهده نشود.
  • حد اکثر روغن برگشتی از فیلتر از فیلتر ( عملکرد سوپاپ مانع برگشت) در محدوده مجاز باشد.
  • فیلتر های پیچی در برابرتست ارتعاش مقاوم بوده و فاقد هرگونه نشتی و خرابی باشد.
(هدف از تست اطمینان از کارکرد فیلترهای روغن در برابر ارتعاش حین حرکت خودرو می باشد.)
  • فیلتر های پیچی در برابر تست ضربه ی هیدرولیکی مقاوم بوده و فاقد هر گونه نشتی و خرابی باشد
(هدف از تست : اطمینان از کارایی فیلتر د راستارت های موتور ، خصوصاً زمانی که روغن سرد است و به محض روشن شدن خودرو،روغن پمپ شده به فیلتر ضربه وارد می کند.)
فیلتر های پیچی در برابر تست تحمل فشار هیدرولیکی مقاوم بوده و فاقد هر گونه نشتی و خرابی باشد.
**معیارهای پذیرش آزمایشات گفته شده مطابق استاندارد ملی 2525 می باشد**

تنظیم بودن فشار عملکرد سوپاپ اطمینان اویل پمپ

تنظیم بودن فشار عملکردسوپاپ اطمینان اویل پمپ (by Pass   ) از اهمیت بالایی در سیستم فیلتراسیون روغن برخوردار است . چنانچه سوپاپ مذکور تنظیم نباشد روغن پی از تصفیه و ورود به مسیرهای روغنکاری موتور نهایتا به کارتل    برمی گردد.(شکل زیر)

 

در صورتی که فشار عملکرد سوپاپ تنظیم نباشد دو حالت اتفاق می افتد:

الف) فشار باز شدن سوپاپ پایین تر از حد مورد نیاز است . در این حالت در شرایط حاد ، حتی ممکن است روغن به فیلتر  ( و به طبع آن به موتور ) نرسد و از مسیر سوپاپ مذکور در کارتل تخلیه گردد.(شکل زیر)
ب) فشار باز شدن سوپاپ بالاتر از حد مورد نیاز است . در این حالت در شرایط حاد، حتی ممکن است فشار بالای روغن باعث تورم شدید فیلتر و اسیب رسیدن به یاتاقانها گردد. معمولا بعد از تعمیر موتور و یا زنگ زدگی سوپاپ و بهم خوردن تنظیم سوپاپ چنین حالتی رخ می دهد.
تورم  فیلتر در شرایط یاد شده ارتباطی به کیفیت آن ندارد و فیلتر ساز هیچگونه مسئولیتی در قبال خسارات وارد ه ندارد.(شکل زیر)

منبع:شرکت تولیدی صنعتی بهران فیلتر